Voor het eerst sinds 2019 is er een nieuwe editie van ITIL Foundation. De nieuwste versie van het framework verscheen op 12 februari 2026, en hoewel die officieel gewoon “ITIL” heet, heeft de sector zich verzameld rond de naam ITIL versie 5 (of ITIL 5) om het te onderscheiden van ITIL 4. Heb je een ITIL 4 Foundation-certificaat, ben je er nu voor aan het studeren, of moet je kiezen welke je gaat afleggen? Dan vind je hieronder een heldere blik op de verschillen tussen beide Foundation-niveaus.

De korte samenvatting: dit is evolutie, geen revolutie. ITIL 5 behoudt de conceptuele ruggengraat van ITIL 4 en verfijnt de onderdelen die voor cursisten verwarrend of overweldigend waren. Toch zitten er op Foundation-niveau een paar echt nieuwe ideeën in die het waard zijn om te begrijpen.

Een gewijzigde naam en scope

ITIL staat al jaren officieel niet meer voor “IT Infrastructure Library”, maar versie 5 maakt die breuk expliciet. ITIL wordt nu beschreven als een framework en best-practice-richtlijn voor digitaal product- en servicemanagement — een bewuste verbreding van de scope. Waar ITIL 4 vooral rond diensten was opgebouwd, behandelt versie 5 producten en diensten als twee kanten van dezelfde technologiegedreven oplossing, en probeert het de product- en servicecommunity’s onder één gedeelde taal samen te brengen.

Dat zie je terug in hernoemde onderdelen. Het Service Value System (SVS) uit ITIL 4 wordt in versie 5 het ITIL Value System. Het is hetzelfde ordenende idee — hoe de onderdelen van het framework samen waarde creëren — maar herbenoemd om bij de bredere product-en-service-invalshoek te passen.

De grootste structurele toevoeging: het Product and Service Lifecycle Model

Als er één opvallende verandering op Foundation-niveau is, dan is het wel het nieuwe achtfasige ITIL Product and Service Lifecycle Model. Het beschrijft acht kernactiviteiten die op elk product en elke dienst van toepassing zijn:

1. Discover (ontdekken)
2. Design (ontwerpen)
3. Acquire (verwerven)
4. Build (bouwen)
5. Transition (overdragen)
6. Operate (in bedrijf houden)
7. Deliver (leveren)
8. Support (ondersteunen)

ITIL 4 had niets wat hier echt op leek. De vergelijkbare structuur was de Service Value Chain met zes activiteiten (Plan, Improve, Engage, Design & Transition, Obtain/Build, Deliver & Support). Die waardeketen bestaat in versie 5 nog steeds, maar is vereenvoudigd en herkenbaarder gemaakt, en het nieuwe lifecyclemodel staat ernaast om explicieter te tonen hoe het werk verloopt, van een idee tot en met de lopende ondersteuning.

AI-native en complexity-native

Twee leidende principes bepalen de hele Foundation van versie 5, en beide zijn nieuw wat betreft nadruk:

• AI-native. ITIL 5 is vanaf de basis geschreven met het gebruik van AI — en de noodzaak van effectieve AI-governance — ingebouwd, in plaats van er achteraf aan toegevoegd. Dat weerspiegelt hoe organisaties tegenwoordig echt werken. (Er is zelfs een aparte extensiemodule voor AI-governance binnen het bredere schema van versie 5.)
• Complexity-native. Versie 5 gaat uit van een VUCA-wereld (volatiel, onzeker, complex, ambigu). In plaats van management te zien als simpelweg een plan uitvoeren, ondersteunt het expliciet experimenteren om de juiste richting te vinden, en geeft het richtlijnen over hoe je dat doet.

ITIL 4 erkende onzekerheid en moderne werkwijzen, maar zette AI of experimenteren niet zo op de voorgrond als versie 5 doet.

Practices: minder verrassingen op Foundation-niveau

Een veelgehoorde klacht over ITIL 4 Foundation was dat de 34 practices overweldigend aanvoelden voor wie nieuw was in het framework. Versie 5 speelt daarop in door belangrijke terminologie en duidelijke definities voor enkele managementpractices — zoals incident-, probleem- en changemanagement — direct op Foundation-niveau te introduceren, terwijl de volledige uitwerking in de aparte ITIL Practice Guides staat. Het doel is om het instapniveau praktischer te maken voor beginners en nuttiger voor ervaren professionals, zonder de hele catalogus over cursisten van dag één uit te storten.

Concepten die uit gevorderde modules zijn overgeheveld

Sommige stof die vroeger in hogere ITIL 4-modules zat, verschijnt nu op Foundation-niveau. Het duidelijkste voorbeeld is het service journey-model, dat in ITIL 4 onderdeel was van de module Drive Stakeholder Value en in versie 5 al op Foundation wordt geïntroduceerd (de diepere toepassing blijft in gevorderde modules, met name ITIL Experience). Ook het continual improvement-model keert terug in een verfijnde vorm, zodat cursisten al vroeg een concept tegenkomen dat door elke gevorderde module heen loopt.

Hoe het wordt onderwezen

Versie 5 leunt veel sterker op praktijkgerichtheid en verhalen. Een fictief verhaal — een bedrijf dat een AI-gedreven transformatie doormaakt — loopt door de Foundation-stof heen, en hetzelfde scenario met dezelfde personages keert terug in gevorderde modules en in scenariogebaseerde examenvragen. De Foundation-stof bevat ook bijlagen die zijn opgezet als een praktische toolkit. Het hele ontwerp beantwoordt de vraag die ITIL 4-cursisten steeds bleven stellen: niet alleen wat de concepten zijn, maar hoe je ze toepast.

Certificeringstrajecten en de bridge

Het certificeringsschema behoudt een vertrouwde vorm. ITIL Foundation blijft het instapniveau, en de gevorderde titels weerspiegelen die van ITIL 4: Practice Manager, Managing Professional, Strategic Leader en Master. Boven Foundation staan nieuwe kernpublicaties — ITIL Strategy, ITIL Product, ITIL Service en ITIL Experience — plus een module ITIL Transformation die door elk traject heen loopt.

Cruciaal voor wie al gecertificeerd is:

• Je hoeft Foundation niet helemaal opnieuw te doen. Een bestaand ITIL 4 Foundation-certificaat blijft geldig en geldt als voorwaarde voor gevorderde modules van versie 5.
• Een korte ITIL Foundation Bridge (versie 5) — een eendaagse cursus met kort examen, uitgebracht op 26 februari 2026 — laat ITIL 4-houders bijblijven op alleen de nieuwe en gewijzigde concepten, zonder onveranderde stof te herhalen.
• ITIL 4 wordt niet van de ene op de andere dag uitgezet; het blijft beschikbaar tijdens een gefaseerde uitrol van versie 5.

Wat hetzelfde is gebleven

Het is goed om te benadrukken hoeveel er behouden blijft. De leidende principes, het value system (governance, waardeketen, practices, continue verbetering), de focus op waardeco-creatie, duidelijke rollen en verantwoordelijkheden en continue verbetering staan nog altijd centraal. Als je ITIL 4 kent, begrijp je het grootste deel van het geraamte van versie 5 al.

Welke moet je afleggen?

• Nieuw in ITIL en certificeren in 2026 of later? Ga direct voor ITIL Foundation (versie 5) — dat is de actuele editie en weerspiegelt hoe organisaties vandaag werken, inclusief AI.
• Heb je al ITIL 4 Foundation? Je certificaat telt gewoon mee. De eendaagse Foundation Bridge is de efficiënte manier om bij te blijven, en je kunt door naar gevorderde modules van versie 5 zonder Foundation opnieuw af te leggen.
• Zit je nu midden in je ITIL 4-studie? Afmaken is geen verloren moeite — ITIL 4 blijft geldig en sluit netjes aan op versie 5.

De conclusie

ITIL 4 introduceerde de grote filosofische verschuiving — van rigide processen naar een holistisch, waardegericht service value system. ITIL (versie 5) gooit dat niet omver, maar scherpt het aan. De herdefinitie rond digitaal product- en servicemanagement, het achtfasige lifecyclemodel, de AI-native en complexity-native invalshoek, duidelijkere practicedefinities op Foundation-niveau en een scenariogedreven onderwijsstijl wijzen allemaal dezelfde kant op: het framework praktischer maken en duidelijker toepasbaar op de manier waarop technologiewerk nu gebeurt.

---

Let op: dit artikel is gebaseerd op officiële aankondigingen van ITIL/PeopleCert en op vakpublicaties rond de lancering in februari 2026. Omdat versie 5 gefaseerd wordt uitgerold, kunnen specifieke moduledata, examenvormen en prijzen wijzigen — raadpleeg itil.com of peoplecert.org voor de actuele details voordat je boekt.